Yabancılara Türkçe öğretmek istiyor ama nereden başlayacağınızı bilemiyorsanız bu yazının size yardımcı olacağını düşünüyorum. Hangi kaynakları okumalı, dersleri nasıl planlamalı, çocuklarla çalışırken nelere dikkat etmeliyiz? Alana yeni başlayan öğretmen adaylarının da derslerini geliştirmek isteyen öğretmenlerin de üzerinde durması gereken sorular bunlar.

Hazırladığım Yabancılara Türkçe Öğretimi Öğretmen Kılavuzu, kuramsal bilgileri sınıfta kullanabileceğimiz örneklerle bir araya getiriyor. Bu yazıda hem kılavuzu tanıtmak hem de yabancı dil olarak Türkçe öğretmek isteyen meslektaşlarıma birkaç öneride bulunmak istiyorum.

Hedef kitlenizi tanıyarak başlayın

Ders hazırlamadan önce öğrencinizin Türkçeyi nerede ve ne için kullanacağını düşünmenizi tavsiye ederim. Türkiye’de okula başlayan bir çocukla Türkçe öğrenmek isteyen yetişkin bir turistin ihtiyaçları farklı olacaktır.

İlk görüşmede öğrencinizin yaşını, bildiği dilleri, okuma-yazma geçmişini ve günlük hayatta Türkçeyle ne kadar karşılaştığını öğrenebilirsiniz. Ardından kısa bir konuşma, dinleme ve yaşına uygun okuma-yazma çalışmasıyla başlangıç durumunu gözlemleyebilirsiniz.

Örneğin bir çocuk Türkçe yönergeleri anlayabilir ama henüz okuyamayabilir. Dersinizi planlarken bu iki beceriyi ayrı ayrı dikkate almanız gerekir.

Daha önce Yabancılara Nasıl Türkçe Öğretebiliriz? yazımda da hedef kitleyi tanımanın önemine değinmiştim. Kılavuzun ilk bölümü, bu başlangıcı ihtiyaç analizi ve ders planlamayla ilişkilendiriyor.

CEFR’i ders planında nasıl kullanabiliriz?

CEFR, Türkçede Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni olarak adlandırılan çerçeve. A1’den C2’ye uzanan dil yeterlik düzeylerini tanımlıyor; öğretim hedefleri, materyaller ve değerlendirme arasında bağlantı kurmamıza yardımcı oluyor. Avrupa Konseyinin çerçeve açıklaması bu kullanım amacını anlaşılır biçimde özetliyor.

Benim önerim, ders planınıza öğrencinin yapabileceği somut bir işi yazmanız.

Örneğin başlangıç düzeyindeki bir grup için şöyle bir hedef belirleyebilirsiniz:

“Öğrenci, görsel ve örnek diyalog desteğiyle istediği yiyeceği söyleyebilir ve fiyatını sorabilir.”

Böyle bir hedef yazdığınızda kullanacağınız kelimeler, materyaller ve değerlendirme de belirginleşir. Yiyecek kartları hazırlayabilir, kısa bir alışveriş diyaloğu dinletebilir ve öğrencilerin eşli çalışmasını gözlemleyebilirsiniz. Bu cümle, sınıfa uyarlanmış bir hedef örneğidir; resmî CEFR tanımlayıcısından doğrudan alıntı değildir.

Bir de 2020 tarihli Tamamlayıcı Cilt’e göz atmanızı öneririm. Aracılık, çevrim içi etkileşim ve çokdilli/çokkültürlü yeterlik gibi alanları genişleten bu metnin Türkçe sürümüne Avrupa Konseyinin sayfasından ulaşabilirsiniz.

MEB Yabancılara Türkçe Öğretimi Programı

Kaynak ararken farklı tarihlerde yayımlanmış programlarla karşılaşabilirsiniz. Burada güncel bir ayrıntı var: MEB’in 7 Ağustos 2025 tarihli, 36 sayılı kararıyla Yabancılara Türkçe Öğretimi Programı, 2025-2026 eğitim öğretim yılından itibaren uygulamaya konuldu. Aynı kararda, 2020 tarihli önceki programın uygulamadan kaldırılması belirtildi. İlgili MEB kararı

Güncel program, MEB’e bağlı okul ve kurumlarda eğitimine devam eden yabancı uyruklu öğrencilere yönelik hazırlanmış. A1 öncesi, A1, A2, A2+ ve B1 düzeylerini içeriyor; CEFR’yi esas alıyor ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortak metnini gözetiyor. MEB Yabancılara Türkçe Öğretimi Programı, 2025

Programı okurken önce çalışacağınız kademeyi ve düzeyi, ardından öğrenme çıktılarını, temaları ve değerlendirme açıklamalarını inceleyebilirsiniz.

Hazırladığım kılavuz ise A1-C2 aralığını kapsayan bir öğretmen başvuru kaynağı. İçindeki örnekleri kullanırken görev yaptığınız kurumun programı ve öğrencilerinizin ihtiyaçlarıyla eşleştirmenizi öneririm.

Eylem odaklı yaklaşımı sınıfa nasıl taşıyabiliriz?

Eylem odaklı yaklaşımda öğrenci dili kullanarak başkalarıyla birlikte bir işi gerçekleştirir. Avrupa Konseyi, gerçekçi senaryolar üzerinden ilerleyen ve ortak bir ürün ya da performansla tamamlanan çalışmaları öne çıkarıyor. Öğrenciler karar alıyor; öğretmen de ihtiyaç duyulan dil desteğini ve kaynakları sağlıyor. Eylem odaklı yaklaşım

Bunu sınıfınıza uyarlamak için küçük bir etkinlik planlama çalışması yapabilirsiniz. Örneğin öğrenciler gruplar hâlinde bir sınıf pikniği hazırlasın:

• Basit hava durumu görsellerinden uygun günü seçsinler.
• Arkadaşlarına hangi yiyecekleri sevdiklerini sorsunlar.
• Ortak bir alışveriş listesi oluştursunlar.
• Yer ve saat bilgisi içeren kısa bir davetiye hazırlasınlar.

Böylece dinleme, okuma, konuşma ve yazma aynı amaç etrafında buluşur. Öğrenciler, ortaya çıkan davetiyeyi başka bir gruba sunabilir. Dil düzeyine göre görseller, kelime listeleri ve cümle başlangıçlarıyla destek verebilirsiniz.

Çocuklara Türkçe öğretirken oyunu bir dil hedefiyle ilişkilendirin

Çocuklara Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi yazımda oyun ve etkinliklerin öğretim amacıyla bağlantısını ele almıştım. Ders hazırlarken hâlâ üzerinde durmaya değer bir konu olduğunu düşünüyorum.

Etkinliği seçerken çocuğun yaşını, dil düzeyini ve okuryazarlık durumunu birlikte değerlendirin. Avrupa Konseyinin 7-10 ve 11-15 yaş grupları için derlediği tanımlayıcı örnekleri de yaşa uygun hedefler düşünürken inceleyebilirsiniz. Çocuklar için CEFR bağlantılı ölçekler

Kılavuzun 51-52. sayfalarındaki “Haydi pazara gidelim” ünitesi, 7-10 yaş grubu için somut bir örnek sunuyor. Resimli kartlar ve oyuncak paralarla sınıfta küçük bir pazar kuruluyor; öğrenciler alışveriş konuşmalarına katılıyor.

Bu etkinliği şöyle uyarlayabilirsiniz: Her çocuğa resimli bir alışveriş listesi verin. Çocuklar tezgâhlardan listedeki ürünleri istesin, sayılarını söylesin ve teşekkür etsin. Ardından roller değişsin.

“İki elma istiyorum.” ve “Ne kadar?” gibi ifadeleri önceden modelleyebilirsiniz. Henüz okuyamayan çocuklar için listeyi tamamen görsellerle hazırlayabilirsiniz.

Değerlendirmeyi dersin içine yerleştirin

Pazar etkinliği sırasında kısa bir gözlem listesi kullanabilirsiniz:

• İstediği ürünü söyleyebiliyor mu?
• Sayıyı anlaşılır biçimde ifade edebiliyor mu?
• Karşısındaki kişinin sorusuna uygun cevap verebiliyor mu?

Her maddeyi “bağımsız yapabiliyor”, “destekle yapabiliyor” ve “henüz yapamıyor” şeklinde işaretleyebilirsiniz. Böylece sonraki derste hangi desteği sunmanız gerektiğini görürsünüz.

Dersin sonunda öğrenciye de “Bugün alışverişte hangi ifadeyi kullanabildin?” diye sorabilirsiniz. Kılavuzdaki gözlem formları, rubrikler ve öz değerlendirme şablonları bu süreci planlamak için hazırlanmış örnekler içeriyor.

Öğretmen kılavuzundan nasıl yararlanabilirsiniz?

89 sayfalık kılavuzda A1-C2 düzeylerine yönelik örnekler, dört temel beceri, etkileşim ve aracılık, çocuklara Türkçe öğretimi, materyal geliştirme ve değerlendirme bölümleri bulunuyor.

Alana yeni başlıyorsanız önce kuramsal temelleri, ardından çalışacağınız düzeyin bölümünü okuyabilirsiniz. Ders veriyorsanız ihtiyaç duyduğunuz etkinliği veya şablonu seçip kendi grubunuza uyarlayabilirsiniz.

Benim tavsiyem, ilk olarak tek bir örneği denemeniz. Dersin ardından öğrencilerin ne yapabildiğini ve nerede desteğe ihtiyaç duyduğunu not alın. Bir sonraki uygulamada bu notlardan hareketle küçük değişiklikler yapın.

Materyal hazırlama aşaması için Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Ders Materyalleri Nasıl Hazırlanmalı? yazıma da göz atabilirsiniz.

Umarım bu kılavuz, Türkçe öğretmeye hazırlanan öğretmen adaylarına ve sınıfta yeni fikirler denemek isteyen meslektaşlarıma faydalı olur. Siz ders hazırlarken en çok hangi konuda zorlanıyorsunuz? Deneyimlerinizi yorumlarda paylaşabilirsiniz.

Hazırladığım kılavuzu yukarıdan indirebilirsiniz.

The post Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretmenliği Yapanlar İçin Öneriler first appeared on Gürkan Bilgisu.

Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi, son yıllarda büyük bir önem kazanmış durumda. Özellikle CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) ölçütlerine uygun, etkili ve öğrenci ihtiyaçlarına yönelik ders materyalleri hazırlamak, bu alanda başarıyı garantileyen adımlardan biri. Bu yazıda, CEFR ölçütleri, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı ilkeleri, ve yabancı dil öğretim yöntem ve teknikleri ışığında, ders materyalleri nasıl hazırlanmalı sorusuna yanıt arayacağız.

1. Hedef Kitleyi CEFR Seviyelerine Göre Belirleyin

Ders materyalleri hazırlarken, CEFR seviyelerine uygunluk büyük önem taşır. Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dil seviyelerini (A1, A2, B1, B2, C1, C2) göz önünde bulundurarak materyallerinizi bu seviyelere uygun hale getirin. Örneğin, A1 seviyesindeki öğrenciler için temel dil bilgisi kuralları ve günlük konuşma kalıpları üzerinde durulurken, B1-B2 seviyesindekiler için daha karmaşık metinler ve diyaloglar kullanılabilir. Seviyeyi doğru belirlemek, öğrencilerin öğrenme sürecini daha etkili hale getirecektir.

2. Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı İlkelerine Uygunluk

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı, öğrencilere dört temel dil becerisini (dinleme, konuşma, okuma, yazma) dengeli bir şekilde kazandırmayı hedefler. Materyallerinizi hazırlarken, bu dört beceriyi entegre edecek şekilde düzenlemelisiniz. Örneğin, okuma parçaları sadece kelime bilgisi geliştirmeye yönelik olmamalı, aynı zamanda okuduğunu anlama ve çıkarım yapma gibi becerileri de desteklemelidir. Dinleme aktiviteleri ise, hem kelime tanıma hem de anlam çıkarma üzerine yoğunlaşmalıdır.

3. Dil Öğretim Yöntem ve Tekniklerini Entegre Edin

Farklı dil öğretim yöntem ve tekniklerini ders materyallerinize entegre etmek, öğrencilerin öğrenme sürecini çeşitlendirir ve zenginleştirir. Örneğin, Doğrudan Yöntem (Direct Method) ile öğrencilerin hedef dilde düşünmelerini sağlarken, İletişimsel Yöntem (Communicative Approach) ile gerçek hayatta kullanabilecekleri pratik dil becerilerini geliştirmelerine yardımcı olabilirsiniz. Görev Temelli Dil Öğretimi (Task-Based Language Teaching) ise öğrencilere, belirli bir görevi yerine getirirken dili kullanma fırsatı sunar. Materyallerinizi hazırlarken bu yöntem ve teknikleri göz önünde bulundurmanız, daha etkin bir öğrenme ortamı oluşturur.

4. Dilbilgisi ve Sözcük Bilgisini Doğal Bir Şekilde Sunun

Dilbilgisi ve sözcük bilgisi, yabancı dil öğretiminde temel taşlardır. Ancak, bu bilgileri öğrencilere sunarken, soyut kurallar yerine doğal bir bağlamda tanıtmak daha etkili olur. Örneğin, dilbilgisi kurallarını, öğrencilerin ilgisini çekecek bir diyalog ya da hikaye üzerinden göstermek, bu bilgilerin daha kalıcı olmasını sağlar. Ayrıca, sözcük bilgisi çalışmalarını, tema tabanlı materyallerle desteklemek, kelimelerin kullanımını pekiştirir.

5. Değerlendirme ve Geri Bildirim Mekanizmaları

Materyallerin etkinliğini ölçmek ve gerektiğinde iyileştirmek için, CEFR ölçütlerine uygun değerlendirme araçları kullanmak önemlidir. Özellikle formatif değerlendirme teknikleri (örneğin, kısa quizler, geri bildirim seansları) öğrencilere gelişim süreçlerini görme ve öğrenme stratejilerini uyarlama şansı verir. Ayrıca, İlerlemeye Dayalı Değerlendirme (Progress Assessment) gibi yöntemlerle, öğrencilerin dil gelişimlerini izlemek ve gerektiğinde kişiselleştirilmiş geri bildirimler sunmak, öğrenme sürecini daha etkili kılar.

6. Dijital ve İnteraktif Materyalleri Kullanın

Günümüzde dijital araçlar, dil öğretiminde vazgeçilmez bir rol oynuyor. Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde de dijital materyaller ve interaktif içerikler kullanmak, öğrencilerin motivasyonunu artırır ve öğrenme sürecini daha keyifli hale getirir. Örneğin, mobil uygulamalar, online alıştırmalar, ve interaktif ders kitapları, öğrencilerin farklı becerilerini geliştirirken, aynı zamanda dil öğrenme sürecini hızlandırır. EBA Dil Öğrenim Portalı gibi platformlar, bu konuda öğretmenlere zengin kaynaklar sunmaktadır.

Sonuç

Yabancılara Türkçe öğretimi için ders materyalleri hazırlarken, CEFR ölçütlerine uygunluk, Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi programı ilkeleri, ve etkili dil öğretim yöntem ve tekniklerini göz önünde bulundurmak, başarılı bir öğretim süreci için kritik öneme sahiptir. Hedef kitlenizin dil seviyesini belirleyerek, onları motive edecek ve dört temel dil becerisini geliştirecek materyaller hazırlamak, öğrencilerin Türkçe’yi daha hızlı ve etkili bir şekilde öğrenmelerini sağlar. Siz de bu prensipleri takip ederek, Türkçe öğretimi için en iyi materyalleri hazırlayabilir ve öğrencilerinize dil öğrenme yolculuğunda rehberlik edebilirsiniz. Eğer daha detaylı bilgi edinmek ve bu alanda nasıl öğretim yöntem ve içeriği oluşturulacağını merak ediyorsanız DEDAM tarafından açık erişime sunulan “Yabancı Dil Olarak Türkçe Alanında Öğretmen Eğitimi İçin Temel Bilgiler ve Uygulama Örnekleri” isimli kitabı incelemenizi öneririm.

Kendi deneyimlerinizi ve materyal önerilerinizi paylaşmayı unutmayın. Birlikte daha etkili bir öğrenme ortamı yaratabiliriz!

The post Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Ders Materyalleri Nasıl Hazırlanmalı? first appeared on Gürkan Bilgisu.

The post Yabancılara Türkçe Öğretiminde Yapay Zekâ Kullanımı first appeared on Gürkan Bilgisu.

Yabancılara Türkçe öğretimi için hazırlanan ders kitaplarını inceleyecek olursanız hem sözcük öğretimi hem de dilbilgisi konularının tematik, sarmal ve seviyelere göre ayrıldığını görürsünüz. CEFR ölçütlerine göre A1,A2,B1,B2,C1 ve C2 seviyeleri bizim için düzey kriterleridir. Hangi seviyede hangi gramer yapısının öğretileceği hazırlanan izlencelere göre ufak değişiklikler gösterse bile genellikle her seviyede öğretilecek dil bilgisi yapıları bellidir diyebiliriz. Peki biz bu gramer yapılarının hangi seviyede hangisinin verileceğini nereden bileceğiz? Bunun için benim önereceğim iki referans var. Birincisi Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı ikincisi ise değerli tez danışmanım aynı zamanda yabancılara Türkçe öğretiminde dil bilgisi öğretimi konusunda bende farkındalık yaratan Doç. Dr. Funda Uzdu Yıldız’ın da emekleriyle açık erişime sunulan Dokuz Eylül Üniversitesi DEDAM tarafından hazırlanan Yabancı Dil Olarak Türkçe Alanında Öğretmen Eğitimi İçin Temel Bilgiler ve Uygulama Örnekleri isimli kitap. Bu kitapların ikisinin de dijital formatlarına internet üzerinden ulaşmanız mümkün.  Mutlaka incelemenizi tavsiye ediyorum. Türkçenin yabancı dil öğretiminde dil bilgisi öğretimi nasıl yapılmalı bundan sonrasını maddeler halinde açıklayarak yazıma devam etmek istiyorum.

• Hedef kitlenizi  ve düzeyini belirleyin

Yukarıda da bahsettiğim gibi hedef kitleniz kim? Bir yetişkin mi? Yoksa bir çocuk mu? Kitlenizi belirledikten sonra ikinci yapmanız gereken de şüphesiz hangi dil düzeyindeki öğrenicilere ders anlatacağınızı belirlemek olmalı. Bir çocuğa dil bilgisi öğretirken ağırlıklı olarak iletişimsel yaklaşımı tercih ederken bir yetişkine dil bilgisi öğretirken farklı yaklaşımları tercih etmeniz gerekecektir.

• Hedef girdinizi ve dil yapınızı seçin

Öğreniciye aktarmak istediğiniz hedef girdinizin düzeye uygun olması önemlidir. Bunun için yukarıda sözünü ettiğim kitaplara bakabilirsiniz. Her seviyede öğretilecek dil yapıları farklılık gösterebilir. A1 seviyesinde bir dil öğrenicisine dönüşlülük, yeterlilik anlatamazsınız. Aşağıdaki örnekte DEDAM tarafından hazırlanan kitaptan aldığım A1 seviyesinde verilecek dil bilgisi yapılarını göreceksiniz. Siz de buna benzer hedef girdiler belirlemelisiniz.

• Tematik ve sarmal bir yapı sunun

Öğretmeyi hedeflediğiniz dil yapısını hedef kitlenizi uygun şekilde sunmak önemlidir. Bunun için gramer kurallarını tematik bir yaklaşımla ve önceki öğrenmeler sonrakileri destekleyecek şekilde sarmal bir biçimde öğreniciye sunmanız faydalı olacaktır. Yabancılara Türkçe öğretimi için hazırlanan ders kitaplarını incelediğinizde bu yaklaşımı göreceksiniz. Diyelim ki A1 seviyesinde bulunma hal ekini öğreteceksiniz. Burada temamız “Benim Mahallem” olabilir ve mahallede ne var? sorusu ile hem mekân adlarını öğretir hem de bulunma hal ekini sunabilirsiniz.

• Bir girdinin birden fazla işlevi olabileceğini unutmayın

Yüksek lisans ders döneminde öğrendiğim önemli bilgilerden biri de bir dil bilgisi yapısının bir yabancıya aktarılırken birden fazla işlevinin olduğunun unutulmaması gerekliliğiydi. Larsen Freeman tarafından hazırlanan üç boyutlu dil bilgisi şeması yöntemi ile açıklanan bu durumu aşağıdaki görselde görebilirsiniz. Özetle öğreteceğiniz dil bilgisi yapılarının biçim, anlam ve kullanım özelliklerine öğreniciye tam aktarmalısınız.

• Dört temel dil becerisini içeren etkinlikler tasarlayın

Yabancılara Türkçe dil bilgisi öğretimi yaparken tek başına gramer konuları sıkıcıdır ve bu yöntemle kesinlikle tam bir öğrenme gerçekleşmez. Bunun için hedeflediğiniz dil bilgisi yapısını içeren ve dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerinin tümünü kapsayan etkinlikleri öğrenicilerinize sunmalısınız. Bahsettiğim durum için hazırladığım kısa bir etkinlik planı örneğini ekliyorum.

• i+1 formülünü deneyin

Yine yüksek lisans derslerimde edindiğim bilgilerden olan Krashen’in information+1 formülünü yabancılara Türkçe öğretirken kullanabilirsiniz. Burada “i” mevcut dil düzeyini, “+1” ise bir sonraki dil düzeyini ifade eder. Yani, öğrencilerin kendileri için biraz zorlu ama yine de anlaşılabilir olan bir materyal seçmeleri gerekmektedir. Bu, öğrencilerin kendilerini zorlamalarına ve yeni dil öğrenme sürecinde doğal bir şekilde ilerlemelerine yardımcı olabilir.

Genel olarak benim Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde dil bilgisi öğretimi nasıl yapılır sorusuna bir blog yazısında sunabileceğim yanıtlar bunlar. Elbette bunlar sadece başlangıç ve pek çok yöntem ve teknik mevcut. Yabancılara Türkçe öğretimi alanında çalışan ve yeni çalışmaya başlayacak kişiler için rehber olması açısından bu yazıları kendi tecrübelerimden hareketle yayınlıyorum. Umarım birilerine yararı dokunur. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere. Meraklısı için yazının sonuna kuramsal kitap önerilerimi de ekledim.

İleri okumalar için kaynakça:

1. Kuramdan Uygulamaya Yabancılara Türkçe Dil Bilgisi Öğretimi: Ayşen Cem DEĞER-Betül ÇETİN-Emine OFLAZ KÖLECİ
2. Kapsayıcı Eğitim Bağlamında Türkçenin İkinci Dil Olarak Öğretimi Dil Bilgisi Eğitimi-MEB
3. Uygulamalı Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi El Kitabı-Kesit Yayınları

The post Yabancılara Türkçe Dil Bilgisi Öğretimi Nasıl Yapılmalı? first appeared on Gürkan Bilgisu.

Karikatür sözcüğü ilk kez 1646’da, Annibal Carraci’nin Art di Bologna/Bologna Sanatları kitabında kullanılmıştır. Karikatür sözcüğü, İtalyanca’da çarpıtmak, abartmak anlamına gelen caricare sözcüğünden türemiştir. O dönemde de karikatür, çarpıtılmış, abartılı çizilmiş portrelere ya da figürlere verilen addır.

Günümüzde bir mizah unsuru olarak kullanılan karikatürler politik ve toplumsal hicvin önemli unsurları arasındadır. Karikatürlerin sadece hiciv yönü yoktur. Karikatürler aynı zamanda eğitici ve mesaj verici yönleri olan çalışmalardır. Karikatür sanatçısı eseriyle topluma, insanlara ya da kurumlara mesajını ve eleştirisini iletmektedir. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında da karikatürler öğretici ve mesaj taşıyıcı özellikleri ile fayda sağlayabilmektedir.

Karikatürlerin iletişim süreci yukarıdaki tabloda açıklanmıştır. Dilin işlevleri gibi karikatürlerin de bir iletişim işlevi bulunmaktadır. Biz de yabancılara Türkçe öğretirken bu işlevi etkili kullanmaya çalışmalıyız. Karikatürleri sınıflarımızda bir araç olarak kullanırken dört temel dil becerisini göz ardı etmemeliyiz. Karikatürleri okuma, konuşma, dinleme ve yazma becerilerine dönük, bütüncül bir biçimde kullanmamız dil öğretme amacımıza uygun olacaktır.

Atasözü, deyim gibi soyut kavramların ilgi çekici bir şekilde öğretilmeye çalışılmasında karikatürler etkili olabilir. Örneğin öğrencilere bir Türkçe atasözü açıklanmadan önce bir karikatür gösterilebilir ve bu karikatür hakkında ne düşündükleri sorulabilir. (konuşma ve dinleme) Yine benzer biçimde  karikatür okuması ve çözümlemesi yapılarak okuma ve yazma becerisi pekiştirmeye çalışılabilir.

Karikatürler seçilirken amaca ve seviyeye uygunluk düzeyi mutlaka kontrol edilmelidir. Bir karikatürü sırf dersi renklendirmek adına değil biçim-anlam-kullanım yönünden de dikkatlice değerlendirmek gerekir. Aksi halde karikatür bir araç değil öğrenmeyi sekteye uğratan bir eğlence unsuruna dönüşebilir. Bu durumun önüne geçmek için amaca yönelik uygun etkinlikler ve ders planları tasarlamalıyız.

Öneriler:

• Türkçe öğretiminin karmaşık ve soyut olan konularının öğretiminde karikatür gibi görsel araç gereçlerden faydalanılmalıdır.
• Temel seviyede, yazı içermeyen karikatürler kullanılmalıdır.
• Etkinlikler için belirlenecek karikatürlerin siyasi ve cinsel bir içerik taşımamasına dikkat edilmelidir.
• Belirlenecek karikatürlerin Türk kültürüne uygun olmasına özen gösterilmelidir.
• Etkinliklerde öğrencilere karikatürdeki unsurlara ilişkin sorular yöneltilmeli ve öğrencilerin karikatürü yeniden üretmesine izin verilmelidir.
• Karikatürün ne zaman kullanılacağını doğru tespit etmek gerekir.
• Karikatürlerin kullanımında hedef kitleye görelik ilkesi göz önüne alınmalıdır.
• Karikatür, resim, fotoğraf gibi görsel materyallerin analizi için Türkçe öğretmenleri hizmet içi eğitimden geçirilmelidir.
• Yapılan bu çalışmada karikatürün yabancılara Türkçe öğreten sınıflarda nasıl kullanılabileceğine dair bir bakış açısı kazandırmak amaçlanmıştır. Bu alanda araştırmacılar tarafından uygulamalı çalışmalar yapılmalıdır. [1]

Kaynaklar:

[1] Melanlıoğlu, D. , Karakuş Tayşi, E. & Özdemir, B. (2013). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Karikatür Kullanımı/ The Use Of Cartoons in Teachıng Turkısh as a Foreıgn Language . Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi , 9 (19) , 241-256 .

Aytekin Özkan, Pınar. (2009). Yabancı dil olarak Türkçe derslerinde kültürlerarası iletişim yetisi kazandırma amaçlı karikatür kullanımı. (Yüksek lisans tezi).

The post Karikatürlerle Yabancılara Türkçe Öğretimi first appeared on Gürkan Bilgisu.

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında çalışanlar ya da Türkçe öğrenmek isteyenler için yardımcı kaynak olması için hazırladığım bu kitapta A1 düzeyindeki gramer kalıplarına yer verdim. Kitap bir ders kitabından ziyade bir çalışma kitabı olarak tasarlandığından her gramer kalıbından bol bol örnek ve tekrarlar hazırladım. Hazırladığım kitap .pdf formatında yüksek çözünürlük bir dijital çalışma olduğu için kitabı satın alacakların çıktı alma ihtimalini gözeterek kitabı komple siyah beyaz şekilde hazırladım. Bu şekilde hem baskı verimini arttırmak hem de dijital kitap formatında tablet ve kalem yardımıyla çalışacaklar için daha okunaklı ve gözü yormayan bir tasarım oluşturmayı hedefledim. A1 seviyesi başlangıç seviyesi olduğundan Türkçe öğrenmek isteyenler için kitabı eğlenceli hale getirmek için eğlenceli karakterler ekledim. Cin Ali severler bu çizim dilini hatırlayacaktır. Toplamda 58 sayfadan oluşan A1 seviyesi Türkçe gramer çalışma kitabında şu gramer yapıları yer alıyor:

• Çokluk eki
• Hal ekleri
• Emir kipi
• Şimdiki zaman
• Ek eylem
• Şahıs ekleri
• İyelik ekleri
• Geçmiş zaman (-di)
• İsim tamlamaları
• İstek kipi
• Bildirme eki
• Evet-Hayır
• Soru eki
• -lı / -siz ekleri
• -mak
• Saatler (geçe, kala, buçuk)

Bol bol örnek ve tekrardan oluşan etkinliklerin yer aldığı çalışma kitabının 58 sayfalık bir de cevap anahtarı bulunuyor. Her bir gramer etkinliğinin cevabına bu cevap anahtarından erişmek mümkün. Kitabı dijital formatta ETSY mağazam üzerinden satın alabilir ya da öğrencilerinize tavsiye edebilirsiniz. Kitapla ilgili öneri, eleştiri ve görüşlerinizi benimle paylaşmanız beni mutlu eder. Kitabın satın alma sayfası linkini yazının sonuna ekliyorum. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.

Turkish Grammar Workbook A1

https://www.etsy.com/listing/1230186298/turkish-grammar-workbook-a1-learn

The post Yabancılar İçin Türkçe A1 Gramer Çalışma Kitabı first appeared on Gürkan Bilgisu.

“Web 2.0, O’Reilly Media tarafından 2004’te kullanılmaya başlayan bir sözcüktür ve ikinci nesil internet hizmetlerini – toplumsal iletişim sitelerini, vikileri, iletişim araçlarını, folksonomileri- yani internet kullanıcılarının ortaklaşa ve paylaşarak yarattığı sistemi tanımlar.”

-Wikipedia

Daha anlaşılır ve basit bir ifadeyle anlatmak gerekirse Web 2.0 20-30 sene önceki gibi internetin sadece içerik okuma ve bilgi edinmeye dayalı kapalı bir ağ olmaktan çıkıp bilgiye hem erişebildiğiniz hem de bilgiye katkı sunabildiğiniz bir yere dönüşmesi diyebiliriz. Şu an okuduğunuz blog, yukarıda yaptığım Wikipedia alıntısı, Ekşi Sözlük, Twitter vb. platformlar temel düzeyde Web 2.0 örneği sayılabilir. Çünkü biz buralarda sadece yazılan içerikleri okumuyoruz. Blog yazısına yorumlarla katkıda bulunabiliyor, Wikipedia’da gönüllü yazarlık yapabiliyor, Ekşi Sözlük ve Twitter’da yorumlarda bulunabiliyoruz. Yani hem bilgiye erişebiliyor hem de bilgiye katkı sunabiliyoruz. Web 2.0’ın eğitim alanına yansımaları da elbette büyük. Yine bu blogda yazdığım yazılar sayesinde insanlardan alanla ve çeşitli konularla ilgili pek çok soru ve mail alıyor, hepsine elimden geldiğince cevap vermeye çalışıyorum. Yine önceki yıllarda materyal olarak basılı kitaplar arayan ya da ilkel yöntemlerle saatler harcayarak materyal tasarlayan eğitimciler günümüz teknolojisinde ağa bağlı yazılımlar aracılığıyla tasarımlar yapıyor, toplantılara katılıyor, anketler düzenliyor ve online ders verebiliyorlar. Tüm bunları düşününce eğitim paydaşları olarak bizlerinde  teknolojik yeterliliğimizi alan ve saha tecrübesiyle mutlaka birleştirmemiz gerektiği gerçeği ortaya çıkıyor. Yazının devamında tavsiye edeceğim çeşitli uygulamalar da bu bahsettiğim yeterliliğe katkı sunmayı amaçlıyor. Dilerseniz başlayalım.

Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Alanında Kullanabileceğiniz WEB 2.0 Araçları

• Canva

Belki pek çoğunuz duymuş ya da denemişsinizdir fakat halen bilmeyenler için mutlaka kullanmanızı tavsiye ettiğim bulut tabanlı bir online tasarım uygulaması olan Canva’dan söz edeceğim. Uzun yıllardır Canva ile çeşitli tasarımlar yapıyorum ve çok kullanışlı olduğunu düşünüyorum. Ben tasarım bilmem, teknolojiden pek anlamam endişelerini tamamen ortadan kaldıran Canva Melanie Perkins, Cliff Obrecht ve Cameron Adams tarafından Avustralya’nın Sidney kentinde kurulmuş bir girişim. Canva kullanmak için temel düzeyde bile tasarım bilginiz olması yeterli. İçerisinde bulunan yüzlerce hazır tasarım, şablon, fotoğraf ve çizimi anlık olarak kullanıp çok güzel materyaller üretebilirsiniz. Özellikle eğitim amaçlı poster, afiş, dergi, kitap kapağı ve materyal kağıtlarının tasarımları için çok kullanışlı. Canva kullanacaksanız mutlaka Pro sürümünü kullanmanızı öneriyorum. İnternette uygun fiyata pro sürümlerini bulabilirsiniz. Türkçe dil desteği sunuyor olması, yerel fiyatlandırma politikası ve tüm platformlarda uygulamasının olması büyük avantaj.

• Explain Everything

Explain Everything online bir ders tahtası olarak adlandırabileceğimiz bir platform. Aslında pratikte online bir beyaz tahta uygulaması diyebileceğimiz bir uygulama. Peki Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında bu uygulamadan nasıl faydalanacağız ? Özellikle uzaktan eğitim süreci yöneten ya da özel ders verenlerin çok işine yarayacağınız düşündüğüm uygulama ile anlık olarak bilgisayarınız ya da tabletiniz üzerinden online bir ders başlatıyor ve linkini derse katılmasını istediğiniz öğrencilerle paylaşıyorsunuz Öğrenciler sınıfa girdiklerinde ekranda bir beyaz tahta ve sol üstte de öğretmenin görüntüsü ile karşılaşıyor. Bilgisayarınız ve tabletinizde bu beyaz tahtaya dosyalar, görseller vs. ekleyip bunlar yardımıyla ders anlatmaya, test çözmeye, etkinliklere ve içeriklere etkileşimli olarak öğrencilerinizle bakmaya başlıyorsunuz. Eğer izin verirseniz öğrencileriniz de online olarak tahtaya katkıda bulunabiliyor. Sınıfta tahtaya kalkmanın sanal hali gibi de düşünebilirsiniz. Ben özellikle iPad ve Apple Pencil ikilisi ile bu uygulamanın müthiş verimli olduğunu düşünüyorum. Yerel fiyatlandırması ve Türkçe dil desteği ne yazık ki yok. Sadece online içerik üretmek ve videolar hazırlamak isteyenler ise Basic sürümüne daha makul bir fiyata erişebiliyorlar.

• Powtoon

Özellikle çocuklara Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanında tercih edilebilecek animasyon videolar tasarlama ve hazırlama uygulaması olan Powtoon ile kurumunuz, öğrencileriniz ya da kişisel Youtube hesabınız için dil öğretimi amaçlı animasyon video tasarımları yapabilirsiniz. Powtoon arşivinde hazır bulunan çizimler, karakterler ve arka planları kullanarak oldukça pratik ve hızlı şekilde animasyon videolar tasarlamak ve render almak mümkün. Powtoon’u tavsiye etmemin sebebi özellikle YouTube’a içerik üretmek isteyen ama teknik bilgisi zayıf kişilere büyük kolaylık sunuyor olması. Powtoon da maalesef yerel fiyatlandırma ve dil desteği sunmuyor. Kur üzerinden ücretlendirme yapılacağı için mutlaka EDU sürümü üzerinden kayıt olmanızı tavsiye ediyorum.

• Pixton 

Pixton online çizgi roman tasarlama uygulaması olarak isimlendirebileceğimiz bir Web 2.0 aracı. Online çalışan uygulama özellikle dil alanında çalışanlar için çok faydalı. Dil öğretirken, okuma metinleri, hikâyeler tasarlarken çizgi roman çok eğlenceli ve eğiti bir araç. Teknik bilgisi ve çizim becerisi olmayanlar için de Pixton büyük bir kolaylık. İçerisinde onlarca hazır tasarım ve şablon arasından kendinize ve metninize en uygun senaryoyu yaratarak oldukça faydalı ve farklı içerikler üretmeniz mümkün. Yerel fiyatlandırması ve dil desteği yok ama arayüzü oldukça basit ve anlaşılır.

• Storybird

Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi ya da dil öğretimi alanında resimli kelime kartlarının yaygın bir şekilde kullanıldığını hepimiz biliyoruz. Storybird bize resimli kartlar ve resimli hikâye kitapları hazırlama imkanı sunan kullanıcı dostu bir arayüze ve oldukça güzel çizimlere sahip bir Web 2.0 aracı. İçerisinde onlarca farklı tema ve görsel barındıran uygulama ile temel düzeyde resimli kitap tasarımları ve kelime kartları hazırlamanız mümkün. Yerel fiyatlandırma maalesef yine karşımıza çıkmıyor ve dil desteği de yok.

• Kahoot

Kahoot özellikle pandemiyle birlikte gelen online eğitim dönemde ve tamamlayıcı eğitim faaliyetleri kapsamında faydalı olan oyun tabanlı öğrenmeyi amaçlayan bir yarışma uygulaması. Alanda çalışan öğretmenler olarak sizler de Kahoot’ kayıt olarak kendi sorularınızı hazırlayabilir ve öğrencilerinize soru linkini ileterek yarışmaya katılmalarını sağlayarak dil öğretimi sürecini daha eğlenceli bir hale getirebilirsiniz. İnternet erişimi gerektiren bir uygulama. Özellikle sınıf içi rekabeti arttırma konusunda eğlenceli anlar yaşamanıza sebep olacaktır. Okul sonrası online şekilde mini soru cevap etkinlikleri yapıp öğrencilerinizin mobil uygulama üzerinden bu etkinliklere katılmasını sağlayabilirsiniz.

• iDoceo

Özellikle sınıf ortamında öğrenci gelişimlerini takip etmek, öğrencilerin öğrenme ve başarım istatistiklerini tutmak ve yıl sonunda bu dosyaları arşivlemek isteyen öğretmenler için severek kullandığım bir öğretmen ajandası olan iDoceo’yu tavsiye ediyorum. Sınıfınızın dil öğrenme gelişimini tutacağınız notlarla çok rahat bir şekilde takip etmenizi sağlıyor. Uygulama ile ilgili detaylı bilgiyi daha önce bir başka yazımda açıklamıştım. Arama kısmına idoceo yazarsanız mutlaka çıkacaktır. Sınıf oturma düzeni, öğrenci notlar, öğrenci gelişim rubrikleri, ajanda ile not tutma, sınav ortalamaları hesaplama gibi pek çok özelliği olan uygulamayı kesinlikle tavsiye ediyorum. Uygulama ne yazık ki şu an için sadece macOS, iOS ve iPadOS işletim sistemlerinde çalışıyor. 12 dolar ödeyerek uygulamaya sahip olabiliyorsunuz ve Türkçe dil desteği bulunuyor.

• Teams

Microsoft tarafından hazırlanan bulut tabanlı toplantı uygulaması olan Teams son dönemde benim işlerimi en çok kolaylaştıran araçların başında geliyor. Özellikle sınıflar ya da öğretmenler arası çalışmalar yürütmek için çok ideal bir uygulama olduğunu düşünüyorum. Ülkemizde Zoom yaygın olarak bilinse ve kullanılsa da Teams Zoom’a göre çok daha iyi özellikler barındıran bir uygulama. Microsoft ekosistemindeki yazılımlarla entegre çalışması, Office uygulamaları ile eşzamanlı çalışmayı sağlaması gibi özellikleriyle sınıf ve ekip çalışmaları için ideal bir uygulama. Diyelim çalıştığınız kurumda zümreleriniz ya da meslektaşlarınız ile eş zamanlı çalışma yürütmeniz gerekiyor. O zaman dosyaları mail trafiği ile göndermenize gerek kalmadan Teams ile oluşturacağınız ekipler üzerinden eş zamanlı olarak birbirinize iletiyorsunuz. Ciddi manada hız ve zaman kazandıran bir uygulama. Uygulama ücretsiz, Türkçe dil destekli ve tüm platformlarda çalışıyor.

Benim önereceğim uygulamalar bu kadar. Elbette yukarıda bahsettiğim araçlar dışında eğitim amaçlı kullanılan pek çok Web 2.0 aracı mevcut. Bunlar dışında yazımın başında da ifade ettiğim gibi ve kendi deneyimlediğim ve kullanımını faydalı bulduğum uygulamaları paylaştım bu yazıda. Umarım alanda çalışan ya da çalışacak olan meslektaşlarım için faydalı bir yazı olmuştur. Yazı ve uygulamalarla ilgili fikirlerinizi yorum formu aracılığıyla iletmekten çekinmeyin. Bir sonraki yazıda görüşmek dileğiyle.

The post Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Web 2.0 Araçları first appeared on Gürkan Bilgisu.

The post Türkçe Öğretim Merkezleri ve Yabancılara Türkçe Öğretimi first appeared on Gürkan Bilgisu.

Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni’ni dayanak alarak şekillendirilen bu program A1,A2,B1,B2 ve C1 seviyelerinde örgün ve yaygın eğitimde kullanılmak üzere hazırlandı. Sözlük bölümü dışında iki bölüme ayrılan programda birinci bölümde programın kuramsal çerçevesi ve uygulama süreçleri, ikinci bölümde ise örgün eğitim kapsamında kademelere göre yapılandırılmış izlencelere yer veriliyor.Program, bu ana bölümler temelinde sekiz alt bölümden içeriyor. Birinci bölümde Program’ın temel dayanakları ve yaklaşımı ile ilgili bilgiler verilmiş, ikinci bölümde Program’ın amaçları sıralanmış. Üçüncü bölümde Program’ın genel yapısı ve kademelendirilmesi ile ilgili hususlara yer verilmiş. Ölçme ve değerlendirme yaklaşımını ele alan dördüncü bölümü, Program’ın uygulanması ile ilgili önerileri içeren beşinci bölüm izliyor. Altıncı bölümde temel dil becerilerine ilişkin kazanım listeleri, yedinci bölümde ise dil yapılarını düzeylere göre aşamalandıran tablolar sunulmuş. Sekizinci bölümde Program’ın kademelere göre oluşturulmuş izlenceleri yer almakta. Ayrıca bu bölümde okul öncesine yönelik kuramsal bilgi ve uygulamaları içeren açıklamalara ayrıntılı bir şekilde yer verilmiş. Sözlük başlığı altında ise Program’da kullanılan kavram ve terimleri izah eden tanım ve açıklamalar bulunmakta.

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından onay alan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı daha önce ifade ettiğim gibi “Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni” referans alınarak dört temel dil becerisine yönelik hazırlandı. Özellikle akademisyenler ve Maarif Vakfı çalışanları programın hazırlanması sürecinde büyük emek sarfettiler. Piktes Projesi kapsamında bizler de saha çalışanları olarak programın yurtiçinde uygulanabilirliği noktasında deneyimlerimizi paylaşıp katkıda bulunmaya çalıştık. Program hazırlanırken sarmal program yapısı, eylem odaklı yaklaşım ve kademeli sorumluluk aktarımı modeli tercih edildi. Bütünsel bir yaklaşım içerisinde önceki ve sonraki öğrenmeleri kapsayacak farklı yaş grupları ve seviyelere uygun kazanım ve dil yapılarını da içeren geniş perspektifli bir program ortaya çıkarıldı. Programın kademelere göre yapılandırılmasında yurtiçi ve yurtdışı için farklılıklar olması da doğal olarak tercih edildi. Program’ın hazırlanış amacı şu şekilde izah edilmiş:

Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı ile öğrencilerin;

1. Dinleme/izleme ve okuma yoluyla Türkçe anlama becerilerini geliştirmek,
2. Sözlü üretim, sözlü etkileşim ve yazma yoluyla Türkçe anlatma becerilerini geliştirmek,
3. Dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini bütüncül bir şekilde ve kurallarına uygun olarak bilinçli, doğru ve özenli kullanmalarını sağlamak,
4. Türkçeye ait sözsüz iletişim becerilerini kazanmalarını ve bunları iletişim sürelerinde doğru kullanmalarını sağlamak,
5. Türkçe söz varlığını zenginleştirmek,
6. Etkileşim yoluyla kültürel duyarılılık ve kültürlerarası bilinç kazandırmak,
7. Türk dili ve edebiyatının seçkin eserlerini tanımalarını sağlamak,
8. Hayat boyu öğrenme becerilerini geliştirmek,
9. Disiplinlerarası bir yaklaşımla 21. yüzyıl becerilerini edinmelerini/geliştirmelerini sağlamak,
10. Akademik ve özel amaçlı Türkçe dil yeterliklerini geliştirmeleri amaçlanmaktadır.

Bu yazımda yeni yayınlanan ve alana büyük katkısı olacağını düşündüğüm “Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı” hakkında kendi tecrübelerimden de yola çıkarak programın içeriği, mutfak süreci ve yapısı hakkında bilgilendirci bir yazı oluşturmak istedim. Programdan haberi olmayanlar için faydalı olacağını düşünüyorum. Programın elektronik halini yazının sonuna ekliyorum. Bende programın basılı hali de mevcut fakat çalışmalar sırasında pdf halini tablet ya da bilgisayarınızda bulundurmanız işinizi çok kolaylaştıracaktır. Umarım faydalı bir yazı olmuştur. Bir sonraki yazıda görüşmek dileğiyle.

The post Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı first appeared on Gürkan Bilgisu.

Durum böyleyken ve ülkemizin son dönemde yerli çizgi film ve animasyon üretme konusunda oldukça başarılı olduğu ortada iken Türkçe öğretimi için de bu tarz bir serinin oluşturulması gerektiğini düşünüyorum. Burada en güzel örnek yine İngiltere devlet televizyonu olan BBC’nin oluşturduğu yukarıda da ifade ettiğim Learning English benzeri bir dil öğretim portalını oluşturabilmek diye düşünüyorum. Eldeki malzemeler ile çizgi filmler yoluyla dil ve kültür aktarımı yapmak gibi bir niyetiniz varsa tavsiyem bu konuda TRT Çocuk içeriklerini önceliklendirmeniz olacaktır. TRT Çocuk bünyesinde yayınlanan içerikler hem Türk kültüründen izler taşıyor hem de bazı yapımlar özellikle A1 seviyesinde basit konuşma ve diyaloglara dayanabiliyor. Umarım ilerleyen dönemlerde bizim de sağlam bir dil öğretim portalımız ve sadece Türkçe öğretimine odaklanan çizgi filmlerimiz olur.

Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanabileceğiniz çizgi film tavsiyelerim:

• Rafadan Tayfa
• Niloya
• Pepe
• Elif ve Arkadaşları
• Kral Şakir
• Maşa ile Koca Ayı

Not: Çizgi filmlerin çoğuna Youtube üzerinden erişebilirsiniz. 

The post Çizgi Filmlerle Yabancılara Türkçe Öğretimi first appeared on Gürkan Bilgisu.