Türkiye’nin yabancı uyruklu çocuklar konusunda üstlendiği sorumluluk, yalnızca büyük değil aynı zamanda karmaşıktır da. Yetişkinler için yeterli sayılabilecek düzenlemeler, çocuklar için hem hukuki hem de insani açıdan yeterli olmayabilmektcdir. Onların, yetişkinlerden daha fazla ve daha “özel” bakım ve ilgi biçimlerine ihtiyaçları vardır. Dolayısıyla barınma, beslenme gibi temel insani ihtiyaçların yanı sıra, eğitim, psikolojik destek, meslek edindirme, uyum gibi konularda da destek görmeye ihtiyaçları vardır.

Aşağıdaki diyagramda, Türkiye’nin sözü edilen sorumluluğun ilişkili olduğu birkaç değişken görülmektedir:

Başlıktaki soru esasında “yaşadığımız dünyanın” betimlenmesiyle ilişkili bir sorudur. Dünya, farklı açılardan farklı biçimlerde tanımlanabilir. Zorunlu göç ve çocuklara etkisi perspektifinden bakıldığında, bu tanımı yine rakamlar aracılığıyla yapmak bir nesnellik ölçütü olabilir. Aşağıdaki verileri inceleyiniz.

Türkiye’ye zorunlu göç eden yabancı uyruklu çocuklar “nasıl” bir bütünün parçasıdırlar?

Birleşmiş Milletler Mülteci Yüksek Komiserliği (BMMYK) kayıtlarına göre;

• 2014’de her gün ortalama 42.500 kişi yurdunu terk etmek zorunda kalmıştır.
• Son 4 yılda savaşlardan kaçan kişilerin sayısı 4 kat artmıştır.
• Dünya genelinde savaşlardan ve diğer insan hakları ihlallerinden kaçanla­rın sayısı 60.000.000’u aşmış durumdadır.
• Dünya genelinde mülteci sayısı 20.000.000’u aşmıştır.
• 2014 yılı verilerine göre mültecilerin %51’i çocuktur.
• Dünya genelindeki mültecilerin ve yerinden edilmiş kişilerin %86’sı gelişmekte olan ülkelerde yaşamaktadır.

İç savaş ya da insanları zorunlu göçe zorlayan diğer nedenler, yalnızca Türkiye’nin sınır komşularında yaşanmamakta, dünyanın pek çok ülkesinde de görülmektedir. Türkiye’de yaşayan yabancı uyruklu çocuklar, esasında kendilerinden bağımsız olarak büyüyen küresel problemler yumağının birer mağdurudurlar. Dünyaya ilişkin yukarıdaki genel tablo, Türkiye ve komşularını ele alacak şekilde daraltıldığında, yine benzer bir durum ortaya çıkmaktadır. Aşağıdaki veriler sadece Suriye’ye ve Irak’a ilişkindir:

• Suriye’de 13,5 milyon insan, temel insani yardıma ihtiyaç duymaktadır.
• Tahminen 11 milyon Suriyeli yerinden edilmiştir.
• 4,8 milyon kişi ülkeden kaçmıştır.
• 6,6 milyon kişi şiddet nedeniyle ülke içinde yer değiştirmiştir.
• Irak’ta 1,3 milyon çocuk ülke içinde yer değiştirmek zorunda kalmıştır.

Dünyada yoğun bir sığınmacı sorununun yaşandığı ve son beş yılda bu sorunun Türkiye ve yakın çevresinde yoğunlaştığı görülmektedir. Türkiye, bu insani so­runla doğrudan doğruya yüzleşen ülkelerden biridir. Türkiye, bu konuda “açık kapı politikası’’ uygulamaktadır. Bununla birlikte, Bakanlar Kurulu, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 91. maddesi uyarınca 22 Ekim 2014’te geçici korumaya ilişkin bir yönetmelik yayımlamış­tır. Yönetmelikle Türkiye’ye sığınan Suriyeli ve diğer ülkelerden gelen sığınmacıların statüsü, “Geçici Koruma’’ adı altında resmileştirilmiştir. Geçici koruma yönetmeliği “geçici korumayı” ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayan yabancılara sağlanan koruma olarak tanımlamaktadır. Türkiye, bu sorunun en yoğun yaşandığı ülke olarak belirmektedir. Çocuklara ilişkin verilerin kabarıklığı ise Türkiye’ye daha fazla insani sorumluluk yüklemektedir.

Suriyeli çocukların eğitimi için neler yapılmaktadır ?

Suriyeli çocukların eğitimi için Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğünce “Göç ve Acil Durum Eğitim Daire Başkanlığı” oluşturulmuştur. 2016 yılı itibariyle Suriyeli çocukların eğitimi, iki farklı yolla sağlanmaktadır. İlki, Türk vatandaşlarının devam ettiği okullarda Türkçe müfredat ve eğitim diliyle eğitim gören çocuklardır. Bu çocukların sayısı, 153.000’dır. İkinci yol ise, kurulan Geçici Eğitim Merkezlerinde kendi dilleriyle öğrenim gören Suriyeli çocuklardır. Bu gruptakilerin sayısı ise 325.000’dir. 2016-2017 Eğitim Öğretim yılından itibaren, İlk, orta ve lise düzeyinde okula başlayacak olan yabancı uyruklu öğrencilerin 1., 5. ve 9. sınıflara kayıtları Geçici Eğitim Merkezleri yerine Türk okullarına yapılmaya başlanmıştır.

Türkiye, yüklendiği bu sorumluluk konusunda uluslararası kuruluşlarla işbirliği yapmaktadır. Örneğin, eğitim konusunda UNICEF ile işbirliği sonucunda çeşitli girişimler gerçekleştirilmiştir. Bu girişimler UNICEF’in 2015 yılında yayınladığı “Türkiye’deki Suriyeli Çocuklar” başlıklı raporda aşağıdaki gibi açıklanmıştır:

• Eğitim sisteminin Suriyeli çocukların ihtiyaçlarına daha iyi yanıt verecek şekilde güçlendirilmesi için 9 İl eylem Planının (IFP) uygulanmasında Milli Eğitim Bakanlığı’na teknik destek sağlanmıştır. 4 yeni plan başlatılmıştır ve 6 tanesi de başlatılmak üzeredir.
• Suriyeli öğrencilerin Türkçe, İngilizce ve Arapça olarak, derslerindeki notlarını ve okula devam durumlarını izlemek ve mezuniyet belgelerini düzenlemek için Yabancı Öğrenci Bilgi İşletim Sistemine (YÖBİS) teknik ve fînansal destek sağlanmıştır.
• 103 okul ve Geçici Eğitim Merkezi (GEM) inşa edilmiş ya da yeniden donatılmıştır.
• Kamplarda ve kamp dışında 7.600’den fazla Suriyeli gönüllü öğretmene aylık teşvikler sağlanmıştır.
• Kamplarda bulunan 1.300’dcn fazla öğrenciye Türkçe dil kursu verilmiş­tir.
• 2.850 öğretmene “Olağanüstü Durumlarda Sürdürülebilir Eğitim” eğitimleri verilmiştir.
• Kamplarda ve kamp dışında görev yapan 6.700 Suriyeli öğretmene psiko-sosyal destek eğitimi verilmiştir
• Suriyeli ve Türkiyeli olmak üzere 220.000’den fazla çocuğa okul çantası ve kırtasiye malzemesi dağıtılmıştır.
• Okuma yazmaya destek amacıyla kamplarda 21 kütüphane kurulmuştur.
• Okul öncesi eğitim kurumlarına ve tüm kamplardaki çocuk dostu mekân­lara 50 erken dönem çocuk gelişimi (EÇG) seti sağlanmıştır.
• Avrupa Birliği’nin finansal desteği ile oluşturulan Pictes Projesi kapsamında 23 öncelikli ilde Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi geliştirilmiş ve uygulamaya konulmuştur.

Türkiye, yabana uyruklu öğrencilerin eğitim ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla bir gelecek planlaması yapmıştır. Bu planlama, özellikle dil öğretimi, okul yapımı, ve hem Suriyeli hem de Türk öğretmenlerin yeterliliklerinin geliştirilmesi gibi konuları içermektedir.

Kaynak: Sınıfında Yabancı Öğrenci Bulunan Öğretmenler İçin El Kitabı, Meb, 2017

Not: Suriyeli çocukların ülkemizdeki eğitim durumları ve olanakları ile ilgili Seta tarafından hazırlanan “Türkiye’deki Suriyeli Çocukların Eğitimi” başlıklı araştırma raporunu ve Eğitim-Bir Sen tarafından yayınlanan “Türkiye’de Suriyeli Çocukların Eğitimi: Güçlükler ve Öneriler” raporunu aşağıdan inceleyebilirsiniz. Bu alanda araştırma ve çalışma yapıyorsanız işinize yarayacaktır.

The post Türkiye’deki Suriyeli Çocukların Eğitimi first appeared on Gürkan Bilgisu.

Yukarıdan raporu okuyabilir ve detaylarına erişebilirsiniz. Hazırlanan raporda mevcut durum ortaya konuluyor, Milli Eğitim, STK’lar ve Avrupa Birliği’nin eğitim alanında yapmaya çalıştığı faaliyetlerden söz ediliyor. Ek olarak mültecilerin okullaşma oranları, Suriye nüfusunun kendi içerisinde barındırdığı etnik ve kültürel farklılıklardan söz ediliyor. Şunu herkesin iyi anlaması gerektiği inancındayım: Dünya’nın neresinde olursanız olun savaş kötüdür ve çocuklar günahsız masum canlılardır. Ülkemiz büyük bir sorumluluğun altına girmiştir (Siyasi, iktisadi yahut fikri olarak bu eyleme katılmayabilirsiniz fakat durum şu an bu şekilde) Ülkemizde halihazırda yaşayan savaş mağduru 3.5-4 milyona yakın Suriyeli nüfusun çocuklarının ilerleyen yıllarda “Kayıp Nesil” olarak anılmaması için herkesin üzerine çeşitli sorumluluklar düşmekte.

Savaş mağduru, travma ve kültür şoku yaşayan bu neslin ülkemize adaptasyon sürecinin sancısız bir şekilde ilerlemesi pek mümkün gözükmüyor. Bu hem Suriyeli mülteciler hem de Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için zor fakat empati gerektiren bir süreç. Bu çocuklar eğitime, okullara kazandırılmaz ise ülkemizin başına gelebilecek olası kötü durumların hesabını ne siyasiler ne de biz önyargılı vatandaşlar verebiliriz. Organ mafyalarının, uyuşturucu tacirlerinin, terör örgütlerinin fırsat kolladığı ülkemizde bu çocukların bu kötülüklerden uzak tutulmasının tek yolu iyi bir eğitim-öğretim sürecinden geçmelerinin sağlanmasıdır. Şu an ne yazık ki pek çoğu geçim derdine düştüklerinden okula devam etmiyor. Bunun yanında devlet okullarına eğitim almak için diğer öğrenciler tarafından yaşadıkları dışlanma ve aşağılanma süreci sonrasında okulu bırakan öğrencileri de eklersek rakamlar şu an için istenilen seviyede değil.

Suriyeli çocukların Türk eğitim ve kültür sistemine uyumunun sağlanması için geliştirilen projeler önemli elbette fakat aynı zamanda öğrencilerin okula devam etme oranlarının arttırılması gerektiğine inanıyorum. Sahada bu alanda çalışan bir eğitimci olarak devamsızlık sorununa halen çözüm bulamadığımızı belirtmem gerek. İnsanoğlunun öncelikli amacının hayatta kalmak için para kazanmak olduğu bir evrende yaşadığımızı düşündüğümüzde ailelerin çocukları okul yerine çalışmaya gönderiyor olmalarını yadırgamamak gerekiyor. Çocuk nüfusun eğitim eksikliğinin altında yatan ana sebeplerden birisi de ne yazık ki ailelerinin eğitimsizliği. Aileler ile yaptığımız görüşmelerde Türkiye’de kalmak istediklerini ifade ediyorlar ve çocuklarının Türkçe öğrenmesini istediklerini ifade ediyorlar. Gelin görün ki aynı aileler çocukların devamsızlık yapmasına göz yumuyor, okula kalem, silgi, defter, kitap gibi gereçler olmadan çocuklarını yolluyorlar (1 gün öncesinden dağıttığımız halde) Bu da bize gösteriyor ki çocukların eğitiminin yanı sıra anne babaların da bilinçlendirilmesi gerekiyor.

Yazımı noktalamadan önce dikkat çekmek istediğim önemli bir hususta bu çocuklara iyi ve doğru bir din eğitiminin verilmesini gerekliliği. Savaş sebebi ile ülkemize sığınan nüfusun büyük kısmı Müslüman ve dini inançları kuvvetli. Din yeryüzünde en iyi maniple edilebilen ve suistimale en açık unsurlardan birisi. Bugün herkese bela olmuş Daeş, Hizbullah, El Kaide gibi terör örgütleri dini inançları kullanarak insanları saflarına çekme çabasındalar. Bu çocukların bu suistimale maruz kalmalarının önüne geçmek adına elbette hem Milli Eğitim Bakanlığı hem de Diyanet İşleri Başkanlığı gerekli önlemleri almaya çalışıyor ama bu alanda da daha fazla proje ve çalışmaya ihtiyaç olduğunu düşünüyorum. Umarım yeryüzündeki savaşların tümü sona erer ve kimse vatansız kalmaz. Önyargılardan arınıp empati yapabilmeniz dileğiyle, bir sonraki yazıda görüşene dek hoşçakalın.

The post Türkiye’deki Sığınmacı Çocukların Eğitimi-ERG Raporu first appeared on Gürkan Bilgisu.

PICTES PROJESİ NEDİR?

“Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi” projesi Milli Eğitim Bakanlığı ile AB Türkiye Delegasyonu arasında «Türkiye’deki Suriyeli Mülteciler için Mali İmkan» anlaşması (FRIT) çerçevesinde imzalanan sözleşme ile Suriyeli çocukların Türk Eğitim Sistemine entegrasyonunda Milli Eğitim Bakanlığının faaliyetlerini desteklemeyi amaçlayan bir projedir. Proje süresi 2 yıl ile sınırlıdır ve faaliyetler 03.10.2016 tarihi itibariyle başlamıştır. Proje kapsamında ana hedefler geçici koruma altındaki sığınmacıların eğitim öğretim faaliyetlerine devam etmesinin sağlanması ve Türk eğitim sistemine entegrasyonları sürecine destek sağlamaktır.

Pictes projesi kapsamında Suriyeli çocuklara Türkçe öğretmek için Aralık ayında göreve başladık. Ben de proje kapsamında İzmir’de Konak Geçici Eğitim Merkezi bünyesinde derslere girmeye başladım. Proje başladığında her yeni projede olduğunu gibi çeşitli sorunlar yaşadık ve “Acaba bunu nasıl yapsak ? Nasıl daha verimli olur Türkçe’yi nasıl daha iyi öğretiriz ? ” gibi soruları kendimize sormak durumunda kaldık. Bugün geldiğimiz noktada 4 ay öncesinden çok daha iyi durumdayız ve sevginin bir takım eksiklikleri nasıl giderdiğini hep birlikte görüyoruz. A1 ve A2 seviyesindeki öğrencilere Türkçe öğretmek hem ilginç hem de keyifli bir deneyim oldu benim için. Savaş mağduru olmalarına rağmen öğretmenlerine olan sevgileri (her ne kadar disiplin sorunları olsa da sevgileri inanılmaz) müşkül durumda bile ellerindeki lokmayı sizinle paylaşma arzuları (yemediğiniz ya da reddettiğinizde küsme ve konuşmama dahil) insanı duygulandırıyor.

Dünya da yalnızca iyi ve kötü insanların olduğunu düşünen (dil, din, ırk v.s ayrımı yapmayan) biri olarak savaşın en suçsuz varlıklarının bu kimi yetim kimi yoksul kimi de öksüz çocuklar olduğunu sahaya inince üzülerek görmüş oldum. İşin eğitim kısmından söz etmem gerekirse bu 4-5 aylık zaman diliminde “Yabancılara Türkçe Öğretimi” konusunda da bir hayli şey gözlemlemiş ve öğrenmiş oldum diyebilirim. Proje kapsamında çocukların büyük kısmı ile ilerleme kaydetsek bile  elbette çeşitli sebepler ile bazı öğrenciler geri kalmış durumda. Onları da telafi eğitimleri ile önde olanlara yetiştirmek arzusundayız. Bu projenin öğrencilere oldukça faydalı olduğunu ve bu ülkede kalacak olanların Türk eğitim sistemine entegrasyonuna ciddi katkısı olacağına inanıyorum.

Pictes Projesi kapsamında hemen hemen her sorun Avrupa Birliği  ve Milli Eğitim Bakanlığımızın işbirliği ile çözülmeye çalışılsa bile yine çeşitli sorunlar mevcut. Bu sorunları madde madde izah edecek olursak kendimce şöyle özetleyebilirim:

• Materyal ve kaynakların eksikliği. En büyük belkide en temel sorunlardan birisi bu alanda yer alan materyal eksikliği. Ders kitaplarının içerik olarak yetersiz olduğunu (a1 düzeyi için) düşünüyorum. Alanda materyal eksikliğinin olmasının önündeki en temel engellerden birisi Türkiye deki müfredatta öğrencilerin bitişik eğik yazı kullanıyor olması. Bu sebeple A1 ve A2 yaş gruplarında yer alan materyal, kitap ve yayınlar bitişik eğik yazı ile piyasada yer alıyor. Yabancılara Türkçe öğretirken dik temel harfleri kullanmak zorunda olduğumuzdan bunlardan faydalanamıyoruz. Neyseki Milli Eğitim Bakanlığı bu yıl dik temel harflere geçiş yaptı.
• Çocukların yoksulluk, servis olmaması v.b gibi sebeplerle okula düzenli bir şekilde devam edememeleri. Öğrencilerin okula düzenli devam etmelerini sağlamak için idarecilerimiz seferber olsa da olanaksızlıklar yüzünden devamsızlık yapan ve eğitim öğretim faaliyetllerinden geri kalan öğrenci sayısı bir hayli fazla.
• Savaş sırası ve sonrası travmaların öğrenciler üzerinde olumsuz tutum geliştirmesi ve buna bağlı disiplin sorunları. Elbette yaptığımız işin meşakkatli olduğunu biliyoruz fakat sahadaki sorunları anlatmadan da olmaz. Ne yazık ki savaş mağduru çocukların hemen hepsi travmatik vakalar yaşamış ve bir yakınını kaybetmiş durumda. Bu durumun çözümü için okullarda psikolojik danışmanların görevlendirilmiş olması geç dahi olsa çok iyi oldu diyebiliriz.

En güzel yatırım insana yapılan yaptırımdır sözünün doğru olduğunu düşünüyorum ve Pictes Projesi’nin hem ülkemize hem sığınmacılara hem de insanlığa faydalı olacağını düşünüyorum. Projede emeği geçen Milli Eğitim Bakanlığı Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü ve Avrupa Birliği’ne teşekkür etmek gerekir. Dünya da Türkiye dışında savaş mağdurları konusunda elini bu denli taşın altına koyan başka ülke maalesef yok. Kimsenin vatansız kalmaması ve Dünya’daki tüm savaşların sona ermesi dileğiyle. Bir sonraki yazıda görüşene dek hoşçakal sevgili okur.

The post Pictes Projesi ve Suriyeli Sığınmacıların Eğitimi first appeared on Gürkan Bilgisu.