Eğer okuduğumuz bir kitap bizi kafamıza vurulan bir darbe gibi sarsmıyorsa, niye okumaya zahmet edelim ki? -Franz Kafka

Kafka’nın da dediği gibi bir kitap beni sarsmıyorsa onu okuma zahmetine katlanamıyorum. Bu hem kitap hem benim için bir işkence halini alıyor. Ama Kazancakis’in Zorba’sı çağını aşan ve beni inanılmaz etkileyen kitaplardan birisi oldu. Kitabı okuduğunuzda kafanızdaki önyargılar, insanlar hakkındaki düşünceleriniz bir başkalaşmaya uğruyor “Ünlü” bir şairin dediği gibi “Allah ne demek ahlâk ne demek” anlıyorsunuz. İlk defa 1946 yılında yayınlanan roman 1930’lu yıllarda geçiyor ve herkesin “Patron” diye çağırdığı bir adamın kaleminden bize aktarılıyor. Girit’e kendisine miras kalan toprakları işletmek için giden bu genç adam yolculuk esnasında kitabımızın baş kahramanı aynı zamanda hayat kılavuzumuz olacak olan Aleksi Zorba ile tanışıyor ve  “Suyun insanı boğan, ateşin yakan” bir şey olduğunu anlamaya başlıyor.  Zorba ismi ile müsemma bir roman karakteri. Ölüm karşısında hayatı, yarın karşısında bugünü seçen bir Greek Hayyam’ı diyebilirsiniz onun için. Kitabı okurken zaman zaman Patron’laşacak zaman zaman ise Zorba olacaksınız. Zaten kitabın güzel yanında bu gel-gitleri size yaşatması esasında, hayatı ve içinde yaşadığımız anları bize sorgulatması:

Hayır, özgür değilsin, dedi. Senin bağlı bulunduğun ip, öbür insanlarınkinden biraz daha uzun; hepsi bu kadar! Senin patron, uzun ipin var, gidip geliyor, kendini özgür sanıyorsun… -Alexis Zorba

Kitapta basit, sıradan ama ciddi derinlikleri olan bir insan olan yaşlı ve tecrübeli Zorba’nın aforizma ve hayat derslerine karşılık, genç, varlıklı, sağlıklı ama korkak ve uzun bir ipi olan patronun çatışmasını görüyoruz. Karakterler birbirlerine zıt gözükseler bile roman akışında aslında birbirlerini tamamlıyorlar. Patron öğreniyor, Zorba kendine yoldaş ediniyor:

Mangalın önünde ikimiz de konuşmadan oturduk. Mutluluğun, basit ve açık bir şey olup, bir bardak şarap, bir kestane, kendi halinde bir mangalcık ve denizin uğultusundan başka bir şey olmadığına aklım yattı. Yalnız bütün bunların mutluluk olduğunu insanın anlayabilmesi için basit ve açık bir kalbe sahip olması gerekiyordu. -Patron

Kitapla ilgili çok detay verip okumamış olanlar için spoiler yaratma derdinde değilim ama Şükrü Erbaş’ın Ömür Hanımla Güz Konuşmaları’nda dediği gibi ” Kim kimin derinliğini ne kadar anlayabilir ?” sorusuna bu romanda kısmen yanıt bulmak mümkün. Tanrı, kadınlar, şarap, hayat, doğa ve yaşam karşısında sorumluluklar, para, korkaklık ve uzun ipler. Muhtemelen okuduğunuzda hepiniz patronluktan istifa edip Zorba olmak isteyecekseniz. En azından ben böyle hissetmiştim. Ben Ataç Yayınevi tarafından basılmış olan kitabı okudum. Şu an Zorba Can Yayınlarından çıkıyor ama her iki kitabın çevirmeni de Ahmet Angın olduğu için çeviri konusunda herhangi bir farklılık yok. Romanda bir arada yaşamış olduğumuz ve her daim komşumuz olan Yunan, Bulgar ve Türk halklarının içiçeliğine de vurgu yapılıyor hatta yer yer Türk isimlerine ve şehirlerine yer veriliyor, önemli olanın ırklardan bağımsız iyi insan olmak gerektiğine Zorba’nın ağzından şöyle şahit oluyorsunuz:

Bir zamanlar diyordum ki: Bu Türktür, bu Bulgardır, bu Yunanlıdır. Ben vatan için öyle şeyler yaptım ki patron tüylerin ürperir; adam kestim, çaldım, köyler yaktım, kadınların ırzına geçtim, evler yağma ettim… Neden? Çünkü bunlar Bulgarmış, ya da bilmem neymiş… Şimdi kendi kendime sık sık şöyle diyorum, hay kahrolasıca herif, hay yok olası aptal! Yani akıllandım, artık insanlara bakıp şöyle demekteyim: Bu iyi adamdır bu kötü adamdır. İster Bulgar olsun, ister Rum, isterse Türk. Hepsi bir benim için. Şimdi iyi mi kötü mü yalnız ona bakıyorum. Ve ekmek çarpsın ki, ihtiyarladıkça buna da bakmamaya başladım. Ulan ister iyi ister kötü olsun be. Hepsine acıyorum işte… Boşversem bile bir insan gördüm mü içim cız ediyor. Nah diyorum bu fakir de yiyor, içiyor, seviyor, korkuyor,(…) o da kıkırdayacak ve dümdüz toprağa uzanacak, onu da kurtlar yiyecek… Hey zavallı hey! Hepimiz kardeşiz be… Hepimiz kurtların yiyeceği etiz… -Alexis Zorba

Mutlaka herkesin okuması gereken hatta ölmeden önce okunması gereken kitaplar arasında önerebileceğim eserin sinemaya uyarlanması ise 1964 yılına denk geliyor. Zorba The Greek  adıyla vizyona giren film Amerikan, Yunan, İngiliz ortak yapımı ve başrolde hepimizin Çağrı filmiyle tanıdığı usta oyuncu Anthony Quinn yer alıyor. Çekimleri Girit adasında yapılan filmde yerel halkta rol almış. Oyunculuklar konusunda zaten diyecek bir şey yok. Kitaba göre elbette hikâye süre sınırı nedeniyle  daha zayıf kalıyor ama filmin müzikleri şahane. Dinlemek isteyenler için Spotify üzerinden filmin müziklerine erişmek mümkün. Siyah beyaz bir film olması bana daha nostaljik geldi ve kitabı okurkenki hissiyatı filmi izlerken de yaşamamı sağladı. Zaten üç adet Oscar almış olması boşuna olmasa gerek. Özetle kitabı okuduktan sonra muhakkak filmini de izleyin yoksa bir şeyler eksik kalacaktır. Kitap ve film ile ilgili düşüncelerinizi yorum formu aracılığıyla iletirseniz üzerinde kritik yapabiliriz. Bir sonraki yazıda görüşmek dileğiyle.

The post Bir Kitap Bir Film-Zorba first appeared on Gürkan Bilgisu.

ÖĞRETMENLERE FİLM TAVSİYELERİ

Taare Zameen Par (2007)

Amir Khan filmleri zaten ülkemizde oldukça popüler ve seviliyor. Her Çocuk Özeldir orijinal adı ile “Taare Zameen Par” bir dram filmi ve eğitim camiasına güzel bir örnek teşkil ediyor. Öğretmelerin çocuklardaki bireysel farkları anlamaları ve her çocuğun gelişim düzeyi ile ile ve yeteneklerinin aynı olmadığını idrak etmeleri açısından etkileyici bir film. Sadece öğretmenlerde değil izleyen herkeste farkındalık yaratacak türden bir yapım. Öğrencilerdeki bireysel farklılıkları gözönüne almanın ve iyi bir eğitmen olmanın önemini kavrıyorsunuz. Film özellikle “disleksi” konusunu ele alması bakımından büyük öneme sahip. Başlarda tahammül sınırlarını zorlayan bir çocuğun sevgi ve sabır sayesinde ne denli güzel işler yapabildiğine şahit olacaksınız.

      Les Choristes (2004)     

Hemen her eğitimcinin hem izlemesi hem de ders alması gereken güzel yapıtlardan biri. Şahane müzikleri ve sıcacık hikâyesi ile orijinal adı ile “Les Choristes” izlerken size çok şey katacak filmlerden birisi. Eminim bu filmi izledikten sonra sınıfta öğrencilerinize izletmek isteyeceksiniz. Çocuklar doğaları gereği masumdur. Eğer beyinleri yıkanmamışsa ya da büyük acılardan geçmemişseler. Birçoğu hatta yüzde 99’u masumdur ya da bu masumluk içlerinde yatıyordur. Bu filmde de birtakım büyük haylazlıkları olan çocukların nasıl hala içlerinde o masumluğu yaşatabildiklerini göreceksiniz. Eminim bu sadece filmde olacak bir şey değil,  gerçek hayatta da bir çocuğu geri kazanmanın belki de binlerce yolu vardır. Bu yüzden birine inanmak ve doğru yolları izlemek ne kadar da etkileyici olabiliyor bazen değil mi ?

Ölü Ozanlar Derneği (1989)

Hepimiz bu filmi “Carpe Diem” mottosu ile bildik ve sevdik. Gerek senaryosu gerek bize yaşattığı güzel duygular ve öğretmenlik mesleğinin inceliklerini göstermesi açısından oldukça başarılı olan film, eğitimin kuru bir ezberden yahut sadece sınav kazanmaktan ibaret olmadığını bizlere gösteren türden bir yapım. Robin Williams’ın muhteşem oyunculuğu da cabası. Kesinlikle her öğretmenin bir defa da olsa izlemesi gereken yapımlardan. N. H. Kleinbaum’un aynı isimleri romanından sinemaya uyarlanan film özellikle konusu gereği edebiyat öğretmenlerinin severek izleyeceği ve öğrencilerine mutlaka izlemelerini tavsiye edeceği türden bir yapım. Realiteden uzak ve romantik bir hayat anlayışı olan bir öğretmen ve öğrencileri üzerindeki tesiri izlemeye değer.

The Truman Show (1998)

Jim Carrey’in başarılı oyunculuğu ile taçlanan Truman Show filmi doğumundan itibaren kurgulanmış bir TV şovunun parçası olan Truman Burbank’in düşündürücü ve acıklı öyküsü. Günaydın, iyi akşamlar, iyi geceler ! İnsan bu filmi izlerken kendi yaşadığı hayatı da sorgulamadan edemiyor ? Neyim ? Neden buradayım ? Bu hayatta ne için varım ? gibi soruları muhtemelen bu filmi izledikten sonra kendinize soracaksınız. Yine eğitimcilere ve öğrencilere tavsiye edilebilecek türden güzel bir yapım. 1998 yapımı filmi izlerken bir ütopya mı ? yoksa distopya mı izliyorum hissiyatı yaşayabilirsiniz. Zira yaşadığımız dünyada Orwell’ın dediği gibi “Büyük birader bizi izliyor” olabilir.

La Vite E Bella (1997)

1997 yapımı olan film gerçekten etkileyici ve güzel yapımlardan birisi. Bir babanın çocuğu için yapabileceklerinin inanılmaz bir hikâyesi olan bu film izleyenlerde farkındalık uyandıracak ve etki edecek türden başarılı bir yapım. Roberto Benighi, Nicoletta Braschi ve Giustino Durano’nun oynadığı film Oscar ödüllerinde “En iyi yabancı film” ve “En iyi aktör” dallarında ödüle layık görülmüş bir yapım. Film “Bu basit bir hikaye. ama anlatması pek de kolay değil.” cümlesi ile başlıyor ve savaş döneminde Yahudilere uygulanan kötü muameleyi oğluna bir oyunmuş gibi anlatan Guido’nun muhteşem oyunculuğu ile devam ediyor. Film sizi hem gülümsetiyor, hem düşündürüyor hem de hüngür hüngür ağlama moduna sokuyor. Öğretmenlerin öğrencilerine izletmesini tavsiye edebileceğimiz türden bir yapım.

Black (2005)

Yine izleyen herkeste farkındalık uyandıracak bir film olan Black 2005 yapımı bir Hint filmi. Tamamen karanlık içinde yalnız bir çocuk. İnsana hayal dahi edemeyeceği bir ürperti verse de bunun sinemaya aktarımının “bakın çocuk ne zor durumda, ailesi ne perişan” seviyesinde kalıp, basit bir hüzün öyküsü olmasından endişe ediyor olabilirsiniz, ancak  film bunun aksine hiçliğe hapis bu kızın yaşamın içinde nasıl kendine yer bulduğunu, öğretmeni ile olan ilişkisini anlatıyor. Film boyunca gözyaşları döküyorsunuz ama film hiç bir zaman duygu sömürüsü yapmıyor. Kızın çabasına, hayata tutunmasına, öğretmenin gün be gün kendisinden verip Michelle’yi hayata bağlamasına, hayran kalıyorsunuz. Tavsiye ediyorum.

3 İdiots (2009)

Yine başarılı ve farkındalık yaratabilecek türden bir Amir Khan filmi olan 3 İdiots filmi de öğretmen arkadaşlara tavsiye edebileceğim hem eğlenceli hem de eğitici filmlerden birisi. Bollywood yapımı olan film Hindistan’ın en iyi mühendislik okulundaki üç arkadaşın dostluklarını ve hayatını anlatırken eğitim sistemini eleştirmektedir. Genel olarak bir sistem ve düzen eleştirisi olan filmi izlerken hem çok eğleniyorsunuz hem de yaşanan olaylar üzerinde ciddi şekilde düşünüyorsunuz. Bu şekilde güldürürken düşündüren yapımları seven kişilerin mutlaka izlemesi gereken türden bir yapım.  filmin süresi uzun olsa da sizi sıkmıyor. Filmi listenize ekleyin hatta sınıfta öğrencilerinizle beraber izleyin. Hem çok gülecek hem de düşünecekler.

İki Dil Bir Bavul (2008)

Listede neden yerli bir yapım kendisine yer bulamadı diyenler için önerebileceğim ilk film 2008 yapımı İki Dil Bir Bavul isimli film. Film bir Türk öğretmenin, Şanlıurfa’nın Siverek ilçesine bağlı Demirci köyündeki ilkokula atanmasını ve orada Türkçe bilmeyen Kürt öğrencileriyle geçirdiği bir yılını anlatıyor. Hem Türkçe hem de Kürtçe’nin birarada kullandığı ve konuşulduğu filmde her öğretmenin bir kez de olsa izlemesi gereken türden bir yapım. Pek çok ödül kazanan film Doğu’da görev yapan ve Kürtçe bilmeyen öğretmenler ile Doğu’da yaşayan ama Türkçe bilmeyen öğrencilerin hayatlarını konu alıyor. Özellikle mesleğe yeni başlamış öğretmenler için iyi bir motivasyon kaynağı olacak bir film diyor ve izlemenizi tavsiye ediyorum.

Listeye eklemek istediğim ve izlediğim filmler şimdilik bunlar. İlerleyen dönemlerde izlemeyi düşündüğüm ve tavsiye edebileceğim pek çok yapım elbette olacaktır. O zaman bu yazı güncellenir ve liste uzar. Sizin de mutlaka şu filmi de izlemelisiniz dediğiniz filmler vardır elbette. Onları yorum formu aracılığı ile benimle ve diğer okurlarla paylaşırsanız sevinirim. Bir sonraki yazımda görüşene dek hoşçakalın.

Not: Milli Eğitim Bakanlığı’nın öğretmenlere tavsiye ettiği filmlerin listesi ise şu şekilde:

İki Dil Bir Bavul
Billy Elliot
Les Choristes (Koro)
Taare Zameen par (Yerdeki Yıldızlar)
Takhtesiah (Kara Tahta)
Dead Poets Society (Ölü Ozanlar Derneği)
Entre Les Murs (Sınıf)
Half Nelson (Tepetaklak Nelson)
Monsieur Lazhar (Canım Öğretmenim)
Mr. Holand’s opus (Sevgili Öğretmenim)
3 Idiots
Padre Padrone (Babam ve Ustam)
The First Grader (Birinci Sınıf)
Waiting For Superman (Süpermen’i Beklerken)
To Be and To Have (Olmak ve Sahip Olmak)
Good Will Hunting (Can Dostum)
Club Empereurs (İmparatorlar Kulübü)
Black (Kara)
Freedom Writers (Özgürlük Yazarları)
Patch Adams
The Blind Side (Kör Nokta)
Whiplash

The post Öğretmenler İçin Film Tavsiyeleri first appeared on Gürkan Bilgisu.

Yabancılara Türkçe öğretirken görsel, işitsel öğelerden faydalanmak son derece yararlı olmakta. Dile maruz kalarak Türkçe öğrenene bireylerin başarı düzeyi maruz kaldıkları dili anlamaları neticesinde daha da artmakta. Bu noktada öğrencilere izletilecek filmlerin Türk kültür ve gelenekleri ile örtüşen aynı zamanda evrensel değerlere de işaret edebilen yapımlar olması gerektiğini düşünüyorum. Önereceğim filmleri bu bağlamda hazırlamaya karar verdim. Filmlerin içerisinde kısa filmler, animasyonlar ve çizgi filmler de olacak. Umarım faydalı olur.

YABANCILARA TÜRKÇE ÖĞRETİMİ İÇİN FİLM TAVSİYELERİ

• Evliya Çelebi-Ölümsüzlük Suyu: 2014 yapımı bir animasyon filmi olan bu film Galata Kulesi, Sultan Ahmet, Eminönü, Karaköy, İstanbul Boğazı ve Ortaköy Camii’nin yer aldığı sahneler ve Haluk Bilginer, Ahmet Kural, Murat Cemcir, Nurseli İdiz, Engin Alkan ve Sevinç Erbulak gibi pek çok başarılı ismin seslendirmeleriyle yabancılara Türkçe öğretirken faydalanabileceğiniz güzel yapımlardan. Türkçe altyazılı olarak öğrencilerinize izletirken aynı zamanda kültürümüze özgü pek çok tarihsel kavramı da öğretmen mümkün.

• Ayas: 2013 yapımı film Türkiye’nin ilk animasyon çizgi filmi olma özelliği taşıyor. Pepee’nin yapımcıları tarafından oluşturulan filmde İstanbul ana mekanımız. Özellikle çocuklara Türkçe öğretimi esnasında hem eğitici hem de eğlendirici nitelikleri bünyesinde barındıran bir film. Bu filmi de derslerde altyazılı olarak öğrencilerinize izletebilir, ardından zaman ve mekân kavramları üzerinden sorular yöneltebilirsiniz.

• Hacivat Karagöz Neden Öldürüldü ?: Başrollerinde Haluk Bilginer ve Beyazıt Öztürk gibi iki önemli ismin olduğu film hem kültür aktarımı hem de dil öğretimi açısından işe yarayabileceğini düşündüğüm yapımlardan. Küçük yaş grupları için değil belki ama ileri seviyede Türkçe öğrenen yabancılar için “Hacivat Karagöz, Osmanlı, Padişah v.b” sayısız kavramın öğretimi esnasında kullanabileceğiniz bir film. İzlerken öğrenciler hem eğlenip hem öğreneceklerdir. Yine Türkçe altyazılı olarak vermenizde fayda var.
• Fetih 1453: Yabancılara Türkçe öğretimi Ortadoğu ve Balkan coğrafyalarında yaygın olarak sürdürülen faaliyetlerimizden olduğundan Fetih 1453 filmini listeye eklemeyi uygun gördüm. Zira İstanbul’un fethi peygamberimiz tarafından müjdelenen bir hadise olduğu için İslam aleminde önemli kabul edilen tarihi olaylardan birisidir. Bu filmde Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u nasıl fethettiğini bizlere anlatıyor. Kültürler ve dini ve manevi unsurlar bu film aracılığı ile öğrencilere aktarılabilir diye düşünüyorum.

• Canım Kardeşim: 1973 yapımı film Ertem Eğilmez imzası taşıyor. Her ne kadar bir dram filmi olsa ve izleyecek olanları bir hayli üzse bile filmdeki kardeşlik vurgusunun önemli olduğunu düşünüyorum. Hayat sadece iyi günlerden ve kahkahalardan ibaret değil. Yine küçük yaş grubuna göre bir film değil ama biraz daha büyük yaştaki çocuklara kardeşlik vurgusunu ve fedakarlığı anlatmak bu kavramlar üzerinden Türk dilini ve kültürünü öğretmek açısından değerlendirilebilir.

Liste yaparken olabildiğince özgün olmaya ve Türkçe öğretimine uygun olduğunu düşündüğüm filmleri eklemeye çalıştım. Yazıyı okuyanlar bu listede neden Hababam Sınıfı, Tosun Paşa gibi filmler yok diyeceklerdir şüphesiz. O filmler zaten izletiliyor ve izletilmeli. Ama yabancılara Türkçe öğretmeye çalışırken amaç sadece güldürmek ya da çocukların ders saatini doldurmak olmamalı. Aynı zamanda dili anlayacakları ve sonrasında sorular ile izledikleri filmi değerlendirebilecekleri bir ortam yaratılmalı bana sorarsanız. Babam ve Oğlum, Beyaz Melek gibi filmleri listeye eklememiş olmamın sebebi ise bu filmlerde çeşitli yörelerimize ait ağızların kullanılıyor olması oldu. Türkçe’yi yeni öğrenmiş bir yabancıya Ege ağzı ve Doğu Anadolu ağzı ile çekilmiş filmler izletmek pek doğru gelmiyor bana. Sizin de film tavsiyeleriniz olursa yorum formu ile iletebilirsiniz. Liste ve yazı ilerleyen günlerde aklıma yeni filmler geldikçe ve sizden öneriler geldikçe güncellenecektir. Bir sonraki yazıda görüşene dek hoşçakalın.

The post Yabancılara Türkçe Öğretimi İçin Film Önerileri first appeared on Gürkan Bilgisu.