Gürkan Bilgisu


Kişisel Ağ Günlüğü

12 Ekim 2017
Yabancılara Türkçe Öğretimi Yöntemleri-Teknikleri

12 Ekim 2017 Yabancılara Türkçe Öğretimi 2 Okunma Yorum Yok

Yabancılara Türkçe öğretimi yöntem ve teknikleri nelerdir merak edenler için çeşitli kaynaklardan derlediğim bilgileri de biraraya getirerek bir bilgi yazısı oluşturmaya ve paylaşmaya karar verdim. Burada yer verilen teknikler “Yabancı Dil Öğretimi Yöntem ve Teknikleri” kategorisinde yer alan ve bilimsel makaleler ve çalışmalar ile birlikte alanda dil öğretimi esnasında sıklıkla kullanılan yöntem/tekniklerdir. Bu yazıda en sık kullanılan on yöntemi derledim ve size sunmaya karar verdim. Umarım faydalı olur. Türkçe’nin öğretimine katkıda bulunması temennisiyle.

1.) Dilbilgisi - Çeviri Yöntemi (Geleneksel Yöntem)

Bilinen ilk dilbilgisi öğretim yöntemlerinden birisidir. Tarihi Ortaçağ’a dek uzanır. Dilbilgisi-çeviri yönteminde başlangıçta daha çok dilbilgisi kurallarının öğretimine önem verilmiştir. Daha sonraları, asıl amacın dilbilgisi kurallarını öğretmek değil, yabancı bir dili öğretmek olduğunu savunan dilciler çıkmış ve di Marini 1532 yılında yeni bir dilbilgisi kitabı yazmıştır XIX. yüzyılda Kari Plötz (1819-1881) bu yöntemi geliştirmiş ve XX. yüzyılın ortalarına kadar bu yöntem çoğu yerde geçerliliğini korumuştur. Günümüzde de kullanılmaktadır. 

Dilbilgisi-Çeviri Yöntemi

Temel sözvarlığına dikkat edilmez. Sözcüklerin seçimi kullanılan metinlerle sınırlanmıştır.

Tümce temel öğretim ve uygulama birimidir.

Öğrencilerin ana dili dersin dilidir.

Dilbilgisi-Çeviri Yöntemi

Öğretim sırasında anadil ve yabancı dil birlikte kullanılır. Sözcükler listeler halinde verilir.

Çeviride doğruluk ve kesinlik en çok aranılan iki özelliktir.

Dilbilgisi-Çeviri Yöntemi

Dil bilgisi kurallarından yararlanılarak dil öğretilmeye çalışılır.

Dilbilgisi kuralları öğretilirken tümevarım uygulanır.

 

2.) Doğal Yöntem (The Natural Method)

Yabancı dilin, anadiline benzer biçimde öğretilmesi gerektiğini savunan bir yöntemdir. Dilbilgisi-çeviri yöntemine tepki olarak doğmuştur. / Bu yöntemi ortaya atan ve geliştirenler Lemsre (1819) ve Payne (1830) olmuştur.

Doğal Yöntem

Öğretmen merkezlidir, öğretmen konuşur, öğrenci dinler.

Öğretmen öğretilen dil dışında dil kullanmaz, sözcükleri pandomim yoluyla anlatır.

Doğal Yöntem

Dilbilgisi kurallarına önem verilmez.

Öğretmenler öğretilecek dili anadili olarak konuşan kişilerden seçilir.

Doğal Yöntem

Klasik dil yerine konuşulan dil öğretilir

Konuşulan dili esastır.

3.) Düzvarım Yöntemi (The Direct Method)

Öğrenilen dil ile yaşam arasında doğrudan bir bağlantı kurulduğundan bu yönteme düzvarım yöntemi ya da dolaysız yöntem de denmiştir. Bu yöntemde anadili kullanılmaz. Ders anlatımı hedef dilde yapılır. Dilbilgisi-çeviri yöntemine tepki olarak doğmuştur. 19. Yüzyılın başlarında kullanılmaya başlanmıştır.

Düzvarım Yöntemi

Çağdaş edebî eserler okutulmalıdır

Yazılı alıştırmalar yapılmalı, ev ödevlerine çok yer verilmelidir

Düzvarım Yöntemi

Ülke kültürüne ağırlık verilmelidir.

Dilbilgisi kuralları tümevarım yoluyla öğretilmelidir.

Düzvarım Yöntemi

Öğretilen dil sınıf içinde etkin biçimde kullanılmalıdır.

Çağdaş ders kitapları okutulmalıdır

4.) Berlitz Yöntemi

1878’de Maximillian D. Berlitz tarafından bulunan Berlitz Metodu dört temel dil becerisini geliştirmek üzere inşa edilmiştir. Bu dört temel beceri: dinlediğini anlama, konuşma, okuduğunu anlama ve yazmadır.

Berlitz Yöntemi

Okuma ve yazmaya konuşma Öğretildikten sonra başlanır.

Çeviri yapmak yerine; göster, hareketle açıkla, anlat tekniğini kullanır.

Berlitz Yöntemi

Bu uygulamada da öğretmenler öğrettikleri dili anadili olarak konuşan kimselerdir.

Öğretimin başında özellikle günlük konuşmaya yer verilir.

Berlitz Yöntemi

Öğrencinin düşüncesi ile öğrendiği dil arasında doğrudan çağrışım kurulur.

Öğrenci anadilini konuşmadan sadece öğrendiği yabancı dili konuşur.

 

5.) İşitsel - Dilsel Yöntem (Audiolingual Method)

1930-1950 yıllan arasında ABD'de ortaya çıkan ve çok tutunan bir yöntemdir. Bu yöntem dinleme-anlamaya ve konuşmaya diğer becerilerden daha çok önem verir. Öğrenme psikolojisi bakımından davranışçılığı benimser. Dilbilim açısından ise yapısalcıdır. Amerikalılar, ikinci Dünya Savaşından sonra askerî üs kurdukları ülkelerin dillerini öğrenme gereği duymuş, bu nedenle de işitsel-dilsel yöntemi uygulanmaya başlamışlardır.

İşitsel-Dilsel Yöntem

Diyalog, metin ve alıştırmalar tümevarım yoluyla öğretilmelidir.

Dilbilgisi-çeviri yöntemine karşı tepki gösterir. Gramer kuralları gereksiz bulur.

İşitsel-Dilsel Yöntem

Dil hakkında bilgi vermek yerine dilin kendisi öğretilmelidir.

Toplumun konuştuğu güncel dil öğretilmelidir.

İşitsel-Dilsel Yöntem

Konuşma, yazmadan daha önemlidir, insan önce konuşmayı, sonra yazmayı öğrenir.

Davranışçı psikologların etkisiyle dil bir alışkanlıklar sistemi olarak tanımlanmıştır.

6.) Bilişsel Yöntem (Cognitive Code-Learning)

Bilişsel yöntem Noam Chomsky'nin “üretimsel dönüşümlü dilbilim kuramı” sonucunda ortaya çıkmıştır. Chomsky'ye göre yabancı dil öğrenen bir kimsenin yeni tümceler üretebilecek düzeni kavraması gerekir. Bilişsel görüşü benimseyenler öğrenme konusunda akla önem verirler. Akıl, bilginin algılanmasını, İşlenmesini ve saklanmasını sağlar.

Bilişsel Yöntem

işitsel ve görsel araçlardan ve eğitimle ilgili diğer olanaklardan yararlanmalıdır.

Dört temel beceriye duruma göre eşit derecede önem verilmelidir.

Bilişsel Yöntem

Anadil kullanılmalı ve çeviriler yapılmalıdır.

Eski bilgiler, yeni bilgiler ile birleştirilmeli, her şey bir bütünlük içerisinde öğretilmelidir.

Bilişsel Yöntem

Ezbere değil, anlamlı öğrenmeye önem verilmelidir.

Dilbilgisi kuralları tümevarım ve tümdengelim yoluyla öğretilmelidir.

7.) İşitsel-Görsel Yöntem (Credif / St. Claud Yöntemi)

Bu yöntem metinleri, film ve ses bantları eşliğinde öğreterek dil öğretimini kolaylaştırmayı amaçlar, Metinler, öğrenciye daha önceden belirlenmiş olayların sırasına göre verilir. Dil öğretimi üç aşamada yapılır. Birinci aşamada günlük konuşma dili öğretilir, ikinci aşamada basit metinler, gazete ve dergi gibi uzmanlık isjtemeyen konular üzerinde durulur. Üçüncü aşamada ise çeşitli uzmanlık alanları üzerinde, fen, tıp, yazın, gibi konularda öğretim yapılır. 

İşitsel-Dilsel Yöntem

Dil becerisi, dil bilgisi kurallarından daha önemlidir görüşünü savunur.

Dil öğreniminin en İyi şekilde gerçekleşmesi için kesin varsayımlar sunmaktadır.

İşitsel-Dilsel Yöntem

Dilbilgisi-çeviri yöntemine karşıdır.

Öğretmenler bu yöntemde genellikle soru-cevap tekniğini kullanırlar.

İşitsel-Dilsel Yöntem

Bu yöntemde ilk altı aylık süre içerisinde okuma ve yazmaya yer verilmez.

Dilbilgisi kuralları üzerinde fazla durulmaz.

8.) Telkin Yöntemi (Suggestopaedia)

Yoga ve Budizm tekniklerinin yanı sıra ruhbilimin verilerinden de yararlanılarak 1960 sonrasında geliştirilen bir yabancı dil öğretim yöntemidir. Telkin yöntemi, akla ve/veya bilince dayalı olmayan etkilerin sistematik olarak İncelenmesiyle ilgilenen esinbilimin önerilerinden yola çıkarak oluşturulmuş bir yöntemdir.

Telkin Yöntemi

Bireydeki potansiyel dil öğrenme gücünün ortaya çıkmasını amaçlar.

Bireyin saklı yaratıcılık özelliklerini ortaya çıkarır.

Telkin Yöntemi

Telkin yabancı dil öğrenene kişiye katkı sağlar fikrini benimser.

Akla veya bilime dayalı olmayan "esinbilim" yönteminden ortaya çıkmıştır.

Telkin Yöntemi

Bireyin telkin yoluyla kapasitesinin üstünde dil öğrenebileceğini savunur.

Telkin yoluyla hızlı bir şekilde dil öğretilebileceği fikrini savunur.

9.) İletişimci Yöntem (Communicative Method)

Toplumbilimcilerin önde gelenlerinden olan Hymes, bilişsel yöntemi eleştirerek Chomsky'nin ortaya attığı edim (performance) ve yeti (competence) kavramlarıyla dilin doğasını açıklamakta yetersiz kaldığını, bu kavramlara iletişim yetisi (communicative competence) diye üçüncü bir kavramın eklenmesi gerektiğini söylemiştir. Dilin iletişim olduğu teorisinden yola çıkan iletişimsel yaklaşımda, hedeflenen iletişim yetisinin geliştirilmesidir. Hymes dilbilim teorisinin iletişim ve kültürü birleştiren daha genel bir teorinin parçası olarak görülmesi gerektiği görüşünü savunmuştur. 

İletişimci Yöntem

Bir öğretmenin en önemli görevi, dili bir iletişim aracı olarak kullanmayı öğretmektir.

Öğrenciler sınıfta çok rahat hareket edip, görüşlerini anlatabilmelidir.

İletişimci Yöntem

Genel olarak dil öğretiminde öğrencilerin, kuralllı tümce kurmasına çalışılır. 

Her şeyden önce dilde akıcılığın kazandırılması gerektiğini savunur.

İletişimci Yöntem

Dil bir amaç değil, araçtır. Asıl amaç yazılı ve sözlü İletişimi sağlamaktır.

Dilin kuralları yerine, dilin kullanımı üzerinde durulmalıdır.

10.) Eklektik Yöntem (Eclectic Method)

Bazı uygulamalı dilbilimciler, dil öğretiminde tek bir yöntemin yeterli olamayacağı kanısındadırlar. Bu dilbilimcilere göre çeşitli yöntemlerin en iyi yönleri alınmalı ve karma bir yöntem uygulanmalıdır İyi bir yöntem her şeyden önce geniş boyutlu ve seçmeci olmalı, dilbiliminin tüm bilgilerine dayanmalı ve bu bilgileri kullanırken de psikolojik kurallardan yararlanmalıdır. 

Eklektik Yöntem

 

Öğrenciler belli bir seviyeye gelince çeviri yaptırılır.

Öğretmene geniş bir seçim alanı sunan bir yöntemdir.

Eklektik Yöntem

 

Dil öğretimi hedef dille yapılır.

Dil öğretimin gerçek yanıta dönük olmasına önem verilir.

Eklektik Yöntem

Seçmeci yöntemde öğretmen kendisine en uygun yöntemi seçer.

Dört temel  beceriye eşit oranda yer verilir.

Kaynakça:

Arak, Hüseyin (2014). Yabancı Dil Öğretim Yöntemleri ve Değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi

Demirel, Özcan (2014). Yabancı Dil Öğretimi. Ankara: Pegem Akademi Yayınları

Güzel, Abdurrahman ve Barın, Erol. (2013). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi. Ankara: Akçağ Yayınları

 

 

Hazırlayan: Gürkan BİLGİSU

Yorum Yap

Copyright © 2017. Tüm hakları saklıdır.